ఆంధ్రప్రదేశ్ దశ దిశ గురించి కొందరు పెద్దలు చర్చిస్తున్నప్పుడు అసలు తెలంగాణా దశ దిశ, ఇంకా తెలంగాణా ఉద్యమం దశ దిశను గురించి చర్చించాల్సిన అవసరం  లేదా అని లేదా అనిపించక మానదు.
ఆంధ్రవలస పాలకులు, సమైక్యాంధ్ర వాదులూ వేస్తున్న ప్రశ్నలకు, వెలిబుచ్చుతున్న అనుమానాలకు తెలంగాణా వాదులు ఎంతో ఓపికతో, ఐకమత్యంతో జవాబులు చెపుతుంటే ఎంతో ముచ్చటగా ఉన్నది. అయితే కొన్ని ప్రశ్నలు ఇంకా స్పష్టంగా చర్చించాల్సి ఉంది. ఇది ఆంధ్రవాళ్ళకో అమెరికావారికో చెప్పేందుకు కాదు. ఇది అందరితో పాటు తెలంగాణా ప్రజలకు కూడ ఇంకా వివరించాల్సే ఉంది.
ఈ విషయాలు ఎప్పుడో చెప్పాము కదా అనేవాళ్ళలో కొందరు, సమస్త సందేహాలకు సంపూర్ణ సమాధానాలు ఉన్నాయన్న వాళ్ళలో కొందరు తమ ఆలోచన అంత సరయినది కాదని అనకపోయినా మరోమారు ఆలోచించి సూటిగా స్పష్టంగా చెప్పాల్సిన అవసరం మాత్రం ఉందని అనకపోరు. అలాగే తెలంగాణ వ్యతిరేకులు, సమైక్యాంధ్ర వాదులు, రాయలసీమ వాదులు ఇంకా అనేక వాదులూ కూడ ఎదో మాటకు మాట వాదానికి ప్రతివాదం అంటూ గొంతు సవరించుకొంటూ ఉపన్యాసాలివ్వడమే తప్పా ఒక ఆంధ్ర వాదం అంటూ ఏమైనా ఉందా? అది నలుగురు ఒప్పుకొనే వాదమేనా అని ఆలోచించాలి.
చాల కాలంగా తెలంగాణ విషయం వార్తల్లో ఉంది. చాలా సార్లు చెప్పిందేకదా అన్నప్పటికి ఇంకా అవసరమున్న ప్రశ్నలు కొన్ని, మరికొన్ని ఇంతవరకు పెద్దగా చర్చకు రానివి. చాలా ప్రశ్నలు పలు రూపాల్లో తెలంగాణ వ్యతిరేకులుగాని, తెలంగాణవాదులు గాని అడిగనవి, వీమశల్లో వచ్చినవి, చర్చించినవి చర్చించకుండానే పక్కకు పెట్టినవి ఉన్నాయి. అందులో కొన్నింటిని ఇక్కడ పేర్కొనడమైనది. వాటికి ఇవి జవాబులు అని నా మాట చెప్పడంకన్నా, ఇదొక జవాబు కావొచ్చేమో ఇంకా సరైన జవాబేమైనా ఉందా అని గమనించే వీలు కలిగించడానికే ఈ ప్రయత్నం. కనుక మిత్రులు ప్రశ్నల ప్రాముఖ్యతను గమనిస్తారని జవాబులను వెతుకుతారని మనవి. తరుచుగా వచ్చే ప్రశ్నల్లో ముఖ్యమైనవి.

1. తెలంగాణా ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఆవశ్యకత ఏమిటి?
2. ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలవడం వలన ఏ ఏ వర్గాల ప్రజలు ఏ రకంగా నష్టపోయారు?
3. అసలు ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటుతోనే సమస్యలన్నీ తీరిపోతాయా?
4. ఒకవేళ తీరిపోతే ఏ వర్గపు ప్రజల జీవితంలో ఎలాంటి మార్పులు వస్తాయి?
5. అసలు తెలంగాణా పోరాటానికి గమ్యమేమిటి? అసలు గమ్యమంటూ ఉందా?
6. ఆ గమ్యాన్ని సాధించడానికి మార్గమేమిటి?
7. ఆ మార్గంలో ఎవరి పాత్ర ఏమిటి?
8.తెలంగాణా పోరాటం ఎవరికి వ్యతిరేకం

ఇవి కొన్ని ప్రాధమిక ప్రశ్నలు. వీటిలో కొన్నింటికి సమాధానాలు ఒకమేరకు ఉన్నా సమగ్రంగా లేవు, అందుకే పదే పదే చర్చకు వస్తున్నాయి. ప్రశ్నలు సరైనవా కాదా అని కాకుండా వాటిని అడిగేవారెవరన్నదాన్ని బట్టి జవాబివ్వాలా లేదా అని ఇంతవరకు వాయిదా వేయడమే అవి ఇంకా తింగ్స్ టు డూ లిస్టులో ఉండడానికి కారణం.  ఇపుడు శ్రీ కృష్ణ కమీషను కారణంగా ఇష్టమున్నా లేకున్న కొంతమేరకు వీటిని మరొక సారి తడమాల్సి వస్తున్నది. ఏ తెలంగాణా నాయకులు వీటికి జవాబు చెప్పలేదు, కొందరైతే అన్ని సమస్యలకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటే సంపూర్ణ జవాబని దాటవేసారు. మరికొందరు ఫలాన సమస్యకు జవాబు వెతకాడానికి ఇది సరైన సమయం కాదని జ్యోతిష్య పంతుళ్ళలాగా తప్పించుకునే ప్రయత్నం చేస్తారు. ఏ సమస్య చర్చింటానికి, పరిష్కరించటానికి ఏది సరైన సమయమో నిర్దిష్టంగా ఒక కాలెండరు ప్రకటించనంతవరకు ఈ సమస్యలు మళ్ళీ మళ్ళీ తలెత్తుతూనే ఉంటాయి. జవాబులు లేకపోతేనో చెప్పలేకపోతేనో ప్రశ్నలు ఆగిపోవని తెలంగాణ వాదులు తెలంగాణ వ్యతిరేకులు గమనించక తప్పదు.

ప్రాధమిక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పాల్సిన అవసరం ఉందని కాని, అసలు ఈ ప్రశ్నలంటూ ఉన్నాయనికాని ఎవ్వరూ అనుకోకపోవడం చాలా విచిత్రంగా విడ్డూరంగా ఉన్నది. ఏ ఉద్యమంలో నయినా ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకించే వారెలాగూ ఉద్యమం వలన చాలా నష్టాలున్నాయని, వారిమార్గం సరైంది కాదని, వారు ఒకవేళ విజయం సాధించినా వారికి నష్టమే తప్ప లాభం జరగదనీ అంటుంటారు. అది చాలా సహజం? ఉద్యమాన్ని చల్లార్చడానికి వాళ్ళని మెత్తబరచడానికి సామ దాన భేద దండోపాయాలన్ని ప్రయోగిస్తారు. అయినా సరే ఉద్యమకారులు వారు కలిగించే ఆటంకాలకు ప్రాధాన్యమివ్వకుండా తమలోని వివిధ వర్గాల ప్రజలను సంఘటితం చేసుకుంటూ ముందుకు సాగడానికి ప్రయత్నిస్తుంటారు. అయితే తెలంగాణా ఉద్యమంలో ఆ ప్రయత్నంకంటే కూడా ఉద్యమ వ్యతిరేకశక్తుల్ని సమాధానపరచడం, వారినే ఉద్యమానికి ‘సహకరించేలా’ చేయడంలో తలమునకల ప్రయత్నాలు కనిపిస్తాయి. ఇది బహు ప్రశంసనీయం. కాని అంతకన్నా ఉద్యమ న్యాయబద్దతను, ఆవశ్యకతను, పోరాడితే తప్ప న్యాయం జరగని పరిస్థితిని గురించి, పోరాట మార్గాన్ని గురించి మరింత వివరంగా చెప్పల్సిన అవసరం ఉంది.

ఎవరెరెవకో ఎన్నెన్నో ప్రశ్నలు. అయితే ఏ ప్రశ్నలకు జవాబు చెప్పాలి? ఎవరి ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సి ఉన్నది? వేటికి ప్రాముఖ్యం ఇవ్వవలసిన అవసరం ఉన్నది? అసలు ఆయా ప్రశ్నల వెనుక ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? ఉద్యమాన్ని వ్యతిరేకించే వారి ప్రశ్నలు సహజంగానే ఉద్యమాన్ని నీరుగార్చే ప్రయత్నంలో భాగంగానే ఉంటాయి. ఆ విషయం ఎంతటి అమాయకులకైనా వెంటనే అర్ధమయిపోతుంది. అంతేగాదు ప్రశ్నలకు నిజమైన జవాబులే కావాలి, ఇవ్వాల్టికి పనికొచ్చే జవాబు ఒకటి, రేపటికి ఉండే జవాబు మరొకటి అంటూ ఉండవు. జవాబులు ప్రత్యర్థులకు ఒక విధంగా బలపర్చేవారికి ఒక విధంగా అంటూ ఉండవనీ గమనించాలి. ప్రత్యర్థులకు సమాధానం చెప్పినట్లే చెప్పి వారికి తెలియకుండా వారి కళ్ళను వారే పొడుచుకునేలా చేస్తాం చూడండి, అంటే ప్రత్యర్ధి అంత అమాయకుడే అయితే వాళ్ళకి వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేయాల్సిన అవసరం మనకు వచ్చేదే కాదు. అయినా వాళ్ళకి ఇచ్చే అలాంటి సమాధానాలు కాలక్షేపానికో కాలయాపనకో పనికొస్తాయి కాని, ఈ సమాధానాల వలన ఎవరయినా మనసు మార్చుకుంటారనే అనుకుంటున్నారా, లేకపోతే ఎవరయినా కన్విన్స్ అయి తాము చేస్తున్న దోపిడీని ఆపేసి మనల్ని వదిలి వారి దారిన వారు వెళ్ళిపోతారనే అనుకుంటున్నారా? ఇవన్నీ అయ్యే పనులేనా?
ఇంతవరకు సాగిన ప్రశ్నా జవాబులు తీరు పరిశీలించాలి, లోపాలను ఇప్పటికైన కొన్ని ఉన్నాయనుకొనేవారు వాటిని సవరించుకోవాలి.
మొదట ప్రాధమిక ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తే తెలంగాణా ఉద్యమ దశ దిశ మరిదాని నిర్మాణస్వరూపాలు, లోపాలు దానంతటవే బయట పడతాయి. వీటిలో కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తే తప్పకుండా మిగతా ప్రశ్నలకు సమాధానాలు సహజంగానే దొరుకుతాయి. తెలంగాణా ఉద్యమానికి సంబంధించి అన్ని వర్గాల తెలంగాణ ప్రజల ప్రశ్నలు ఒకటే అయినప్పటికి సమాధానాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి కాబట్టి ఉమ్మడి రాష్ట్రం కారణంగా వివిధ  వర్గాల ప్రజల జీవనంలో ఎదురయిన సమస్యలు జరిగిన నష్టం గురించి, వాటి పరిష్కారానికి ఏం చేయాలి అనే దాని గురించి వేర్వేరుగా చర్చించితే తప్ప ఆ చర్చ సంపూర్ణంగా ఉండదు.

ప్రత్యేక తెలంగాణా ఆవశ్యకత ఏమిటి?
ఆంధ్ర రాష్ట్రంతో కలవడం వలన ఏ ఏ వర్గాల ప్రజలు ఏ రకంగా నష్టపోయారు?
అసలు తెలంగాణా పోరాటానికి గమ్యమేమిటి? అసలు గమ్యమంటూ ఉందా?
ఆ గమ్యాన్ని సాధించడానికి మార్గమేమిటి?
ఆ మార్గంలో ఎవరి పాత్ర ఏమిటి?
అసలు ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటుతోనే సమస్యలన్నీ తీరిపోతాయా?
ఒకవేళ తీరిపోతే ఏ వర్గపు ప్రజల జీవితంలో ఎలాంటి మార్పులు వస్తాయి?

ఈ ప్రశ్నలన్నిటికి, వీలైనంతవరకు వివిధ వర్గాల ప్రజల సమస్యలను సృశించుకుంటూ, సమాధానాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేద్దాం.

ఏ కారణాల చేతనైతేనేమి, ఆంధ్రప్రాంతానికి, తెలంగాణా ప్రాంతానికి నైసర్గికంగా, సామాజికంగా, విద్యాపరంగా, భాషాపరంగా, అభివృద్ధిపరంగా, జీవనశైలిలో కూడా చాలాతేడాలున్నాయి. ఒకే భాష మాట్లాడతారన్న ఒక్క కారణం మినహా రెండు ప్రాంతాలను ఒక్కటిగా కలిపే మరే కారణమూ ఏవిధంగా చూసినా కనిపించదు. అందుకనే తెలంగాణా ప్రజలు ఆంధ్రప్రాంతంతో కలవడానికి వివిధ అబ్యంతరాలను వ్యక్తం చేసినారు. ఆ భయాల సారాంశం – తెలంగాణా ప్రజలంతా ఇప్పటివరకూ ఏ పెత్తందారి వ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేస్తున్నారో అదే పెత్తందారీ వ్యవస్థ అదే రూపంలోనో మరో రూపంలోనో బలోపెతం కావడానికీ, ఇంకా పెత్తనం చేతులు మారడానికీ, ప్రజలకున్న సమస్యలను పెంచడానికీ మాత్రమే ఈ కలయిక దోహదం చేస్తుంది అనేదే. అంటే ఇప్పటి వరకు ఇక్కడి పెత్తందారీ వ్యవస్థ కారణంగా దోపిడీకి గురయిన జనం, దీనితో పాటు ఆంధ్రా పెత్తందారుల (వలస పాలకుల) దెపిడీకి కూడా గురవుతారు అనే విషయమే ప్రత్యేక రాష్ట్ర డిమాండుకున్న నేపథ్యం. ఇది దోపిడికి వ్యతిరేకమైన పోరాట ఆకాంక్ష. అందులో భాగంగానే ఆంధ్ర వలస దోపిడిని అంతం చేయడానికి ఈ బలవంతపు కలయికను అంతం చేయడం అనివార్యం.

అప్పటి ప్రజల ఆ భయం పూర్తిగా నిజమయ్యింది. ఫజలలీ కమిషన్‌కానీ, పెద్దమనుషుల ఒప్పందం కానీ, రాష్ట్రపతి ఉత్తర్వుకానీ, ఆరు సూత్రాల పధకం కానీ వీటిని ఆపలేకపోయాయి. పైగా ఈ ఒప్పందాలు, వాగ్దానాలూ, సూత్రాలూ అంతవరకూ జరిగిన దోపిడీని, గైర్ ముల్కీల అక్రమ కబ్జాలను క్రమబద్ధీకరించడానికే పనికివచ్చాయి. దానితోపాటు ఆంధ్ర వలసపాలకుల దోపిడీకి వత్తాసు పలుకుతూ దానిలో భాగం పంచుకుంటూ, దాన్ని పెంచి పోషించుకుంటూ లాభం పొందారు, లోకల్ దోపిడీకారులు. పెద్ద దోపిడీ శక్తులకు ఊడిగం చేయకతప్పని పరిస్తితిని అరికట్టడానికి చోటా స్థానిక దోపిడీదార్లను వారిని ఆంధ్ర అధినాయకులనుంచి వేరుచేయాలి.

ఇక్కడి పెత్తందారీ వ్యవస్థతోనే మేం పోరాటం చేస్తున్నాం ఇంకా ఇంకొకరి పెత్తనం మమ్మల్ని నాశనం చేస్తుంది అని ప్రజలు మొత్తుకుంటుంటే, ఆ పెద్దలతోనే ఒప్పందాలు, ఒడంబడికలు చేసుకోవడం ఏ ప్రజలను ఉద్ధరించడానికి? ఏ ప్రజలను సమాధానపరచడానికి? అనే ప్రశ్నలకు జవాబులూ కావాలి.

ఏదైనా సమస్యకు వ్యతిరేకంగా ప్రజలు పోరాటం చేస్తుంటే ఆ సమస్యను తీర్చకపోగా దాన్ని పెంచడం సమస్యకు పరిష్కారం ఎప్పుడూ కాజాలదు. ఆంధ్రా, తెలంగాణా ప్రాంతాల కలయిక అటువంటిదే. కనుక విడిపోవడమే సంస్యలన్నిటికీ ఏకైక పరిష్కారం.

ఈ దోపిడీ అనేది అన్ని రంగాల్లో ఉంది. క్లుప్తంగా చెప్పుకోవాలనుకొంటే కొన్ని విషయాలు.

వ్యవసాయ రంగం
తెలంగాణా ప్రాంతంలోని వ్యవసాయ విధానాలు ఆంధ్రాప్రాంతంలోని విధానాలకు భిన్నమైనవి.  ఆంధ్రప్రాంతంలో వ్యవసాయం చాలావరకు వెట్ల్యాండ్ అగ్రికల్చర్, అదే తెలంగాణా ప్రాంతంలో అది వర్షాధారమైనది. ఆంధ్రాప్రాంతంలో సాగునీటి కోసం నదులపైని ఆనకట్టల మీద ఆధారపడితే, కలయికకు ముందువరకు డాములు లెని తెలంగాణా ప్రాంతంవారు చెరువులు, బావులమీద ఆధారపడ్డారు.

ఆంధ్ర, తెలంగాణా ప్రాంతాల కలయికద్వారా ఏర్పడిన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తెలంగాణా ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తున్న నదులపైన ఆనకట్టల నిర్మాణం జరుగవలసి ఉండింది. సుస్థిర వయవసాయానికి, ప్రభుత్వ పెట్టుబడులతో సాగునీటివనరులను ఆంధ్రాప్రాంతానికి అందించినట్టే తెలంగాణా రైతులకు అందించాల్సింది. కాని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం అలా చేయలేదు. పైగా అధికారులు, ప్రభుత్వ నిర్లక్ష్యం కారణంగా ఉన్న చెరువులు, బావులు సరైన నిర్వహణ లేక ఎండిపోయినాయి. అంటే స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఎక్కువ అభివృద్ధి చెందవలసిన ప్రాంతం, అప్పటివరకు ఉన్న అభివృద్ధిని కూడా కోల్పోయింది. ఇదే దోపిడీ. ఇది ప్రభుత్వ నిర్వాకం!

ఈ కారణాల చేత సహజంగా సుభిక్షమైన ప్రాంతమైన తెలంగాణాలో ప్రభుత్వ వివక్ష వల్ల తెలంగాణ ప్రాంతంలో వ్యవసాయం రైతులను కొల్లగొడుతూ ఆత్మహత్యలకు నెట్టుతున్నది.  కొందరు తెలంగాణ ప్రజలకు వ్యవసాయం రాదనే ప్రచారం చేస్తున్నారు. మరికొందరైతే నష్ట పరిహారం కొరకే రైతులు ఆత్మహత్యలౌ చేసుకొంటున్నారనీ క్రూరంగా అపహాస్యం చేసారు. ఆధ్రా దోపిడిని కప్పిపుచ్చేందుకు తెలంగాణా రైతులను దోషులను చేయడం అన్యాయము.

ప్రభుత్వం ఎంతసెపూ ఆంధ్రాప్రాంతంలోని వ్యవసాయ విధానాలు, సాగునీరుపైన దృష్టి పెట్టంది తప్ప తెలంగాణా ప్రాంతంలోని అభివృద్ధి తిరోగమనంలో ఉన్నది అనే ఆలోచన కూడా లేకుండా ప్రవర్తించింది.

అన్నం పెట్టే రైతు బికారిగా మారాడు. కొందరు ఆత్మహత్యలు చేసుకుంటే చాలామంది చిన్నా చితకా రైతులు ఉన్న కొద్దిపాటి భూమిని అమ్ముకొని రైతుకూలీలుగా మారారు. భూస్వామ్యవ్యవస్థకు వ్యతిరేకంగా భూ పోరాటం చేసి సంపాదించుకొన్న కొద్దిపాటి భూమిని అమ్ముకొని బికారులైనారు. అంతేకాదు ఎంతో కొంత నీటివసతిఉన్న భూములను ఆంధ్రా వాళ్ళు హస్తగతం చేసుకొన్నారు. నీటివనరులున్న తెలంగాణ మారుమూలల్లో కొత్తగా గుంటూరుపల్లెలు వెలిసినాయి. హైదరాబాదు చుట్టుపక్కల పొరుగు జిల్లాలవరకు భూములన్నీ కబ్జా చేసారు. ఇదంతా చట్టవ్యతిరేకమైనది. 1956 పెద్ద మనుషుల ఒప్పందానికి ఇది ఉల్లంగణ. ఈ నేరాలను సరైనవని చెప్పేందుకు ఈ నియమాలను, వాటి అమలును చూసే ప్రాంతీయ కమిటీని రద్దు చేసింది ప్రభుత్వం. దోపిడీ తప్పన్న మాటనే చట్టాల్లో లేకుండా చేసారు. గిరిజన ప్రాంతాల్లోను భూబదలాయింపు నిషేధాలను ఉల్లంగిస్తూ ఆంధ్రవాల్లు గిరిజన్లను దోచుకొంటున్నారు. ఇదే సమైక్యాంధ్రా ఫలితం. ఇదే రైతులు చూసిన దోపిడీ. దీనిని అరికట్టడడము అంతం చేయడమే ప్రజలు కోరేది.

ఈ దోపిడీకి కారణం ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటే కాక మరొకటి కాదు. అందుకే ఈ ప్రాంతంలోని ప్రతి రైతుకు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కావాలి. ప్రత్యేక రాష్ట్రంలో మాత్రమే వారి భూములు తిరిగి వాళ్ళకొచ్చేది, వారిపై సాగుతున్న దోపిడీ అంతమయ్యేది. ఆలాగే ఈ ప్రాంతానికి అనుగుణమైన ప్రత్యేకమైన వ్యవసాయ విధానాలను తిరిగి పునరుద్ధ్రించుకోగలుతారు. వివక్ష లేకుండా ఇక్కడి సాగునీటి సదుపాయాలను పెంపొందించుకోగలుగుతారు.

కుటీర పరిశ్రమలు– చిన్న వ్యాపారస్తులు
పారిశ్రామికీకరణ, గ్లోబలైజేషన్ వలన దేసంలోని అన్ని చిన్న చితకా వ్యాపారస్తులు బాగానే దెబ్బతిన్నా అది తెలంగాణాలో తీవ్రస్థాయిలో ఉన్నది. రాష్ట్రం మొత్తంలోని మార్కెటింగ్‌ వ్యవస్థపైన ఆంధ్రప్రాంతపు పెట్టుబడిదారులు ఆధిపత్యం సంపాదించినారు. దాని కారణంగా అధికంగా నష్టపోయింది- చేనేత కార్మికులు.
అంర్జాతీయంగా ప్రఖ్యాతి గాంచిన పోచంపల్లి, గద్వాల్ చీరలకి ప్రోత్సాహం లేకపోవదమేమిటి? చేనేత కార్మికులు నష్టాల ఊబిలో కూరుకుపోయి ఆత్మహత్యలు చేసుకోవడానికి కారణం ఏమిటి? ఆ నేతగాళ్ళు నష్టపోవడమేమిటి? దానికి కారణం కేవలం వివక్ష. మార్కెటింగ్ వ్యవస్థపైన పూర్తి ఆధిపత్యం కలిగిఉన్న ఆంధ్రాప్రాంతపు పెట్టుబడిదారులు తెలంగాణా ప్రాంతపు ఉత్పత్తులకు  ప్రాధాన్యత ఇవ్వకపోవడము, ప్రభుత్వము అనేక వ్యాపరలకు పారిశ్రామికవేత్తలకు ఇచ్చిన ప్రత్యేక సదుపాయలాను చేనేతరంగానికిచ్చి ప్రోత్సహించకపోవడమే.

చేనేతలు, బిద్రీ, నిర్మల్ మొదైన ఎంతో వైభవోపేతమైన కళారూపాలను నిర్లక్ష్యం చేసారు, దాంతో ఆ కళాకారులంతా నష్టాల్లో కూరుకుపోతున్నారు. ఈ రంగంలో కూడా దాడి కేవలం మార్కెటింగ్ పరంగా మాత్రమే జరగలేదు. సంస్కృతిపరంగా కూడా దాడి జరిగింది. ఇక్కడి కళారూపాలన్నీ మోటైనవనీ, పాతకాలపువనీ రకరకాలుగా ఉదృతమైన ప్రచారం సాగుతున్నది. ఆ ప్రచారం ఎంత తీవ్రంగా ఉన్నదంటే ఆఖరికి తెలంగాణాప్రాంతం వారికే వారి ఉత్పత్తులు ‘ఘర్‌కీ ముర్గీ దాల్‌బరాబర్ ‘ అనే విధంగా తోచేలా ఉన్నది. ఈ రకంగానే అన్ని రంగాల్లోనూ ఆర్ధిక, మానసికమైన దాడులతో ఆధిపత్యం సంపాదించి, ఎన్నోరకాలుగా స్వయంసమృద్ధులైన తెలంగాణా ప్రాంతంవారిని దోపిడీకి గురిచేసి వారి అభివృద్ధిని అడ్డుకున్నారు.

ఇక ఇప్పుడేమో అవును, నిజమే తెలంగాణాలో అభ్వృద్ధి జరగాల్సినంతగా జరగలేదు అంటున్నారు. కాని ఇక్కడ జరిగింది అభివృద్ధి జరగకపోవడం కాదు దానికి వ్యతిరేకంగా దోపిదీ జరిగింది. దానికి పరిష్కారం అభివృద్ధి చేయడం కాదు, దోపిడీని నివారించడం. అంటే ఆంధ్రాప్రాంత ఆధిపత్యాన్ని పారద్రోలడం.

ఉద్యోగ, విద్యారంగాలు
తెలంగాణా ఉద్యమం అనంగానే గుర్తొచ్చేది 610 జీ. ఓ. అమలు కాలేదనీ, ముల్కీ రూల్స్ ఉల్లంఘణ గురించీ చాలామంది చాలాచాలా మాట్లాడటం. అయితే ఈ రంగంలో కూడా చర్చకురాని విషయాలు కొన్ని ఉన్నాయి. పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో చేసుకున్న ఒక్క ఒప్పందమూ అమలుకు నోచుకోలేదన్నది జగమెరిగిన సత్యం. దాంట్లో భాగమే ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడిన తరువాత ముల్కీరూల్స్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన ఉద్యోగాల నియామకం. ఆ తరువాత గిర్‌గ్లానీ కమిషం, దాని తరువాత 610 జీ. ఓ. అదీ అమలుకు నోచుకోలేదు. ఇంత వరకు ఎన్ని లక్షల ఉద్యోగాలను ప్రాంతేతరులు చట్టాలను ఉల్లంఘిస్తూ సంపాదించుకొన్నారో లెక్క లెదు. అన్ని కాకి లెక్కలే. ఆఖరికి ప్రభుత్వం నియమైంచిన గిర్గ్లాని కమీషనుకు కూడ ప్రభుత్వ అధికారులె సమచారమివ్వడానికి షకరించలేదు. తెలంగాణ ఉద్యోగ సంఘాలు ఈ దొంగదారిన ఉద్యొగాలను కొల్లగకొల్లగొట్టిన వారి పేర్లను ప్రకటించలేదు. సంవత్సరాలుగా వేల లక్షల మంది ప్రాంతీయులకు చెందాల్సిన ఉద్యొగాలను పొరుగు ప్రాంతాలవారు బాజాప్తా అనుభవిస్తుంటే దానిని బయటపెట్టడనికి, అరికట్టడానికి ప్రభుత్వ అధికారులకు, ఉద్యోగ సంఘాలకు ఆఖరికి తెలంగాణ నాయకులకు మాట్లడే ప్రయత్నం చేయలేదు. వ్యవస్థలో వీరెవరు నోరుతెరవడము, న్యాయం చేయడము సాధ్యం కాదనితేటతెల్లము.
ముల్కీరూల్స్ ప్రకారం ఉద్యోగ నియామకాలు స్థానికులకు చెందాలి. కాని తిరకాసులు పెట్టి జోన్లని, స్పెషల్ జోనల్ని స్థానికుల ఉద్Yఒగవకాశాలను దోచుకొంటున్నరు. స్థానికుల పొట్టనుకొట్టి వారి ఉద్యోగాలను తినేయడంతోపాటు పాలనలో తెలంగాణవారికి ఉన్న అవకాశాలను మింగేస్తున్నారు. సర్కారు పనులు జిల్లానుంచి సెక్రటేరియటువరకు తెలంగాణవాళ్ళ చేతుల్లోంచి జారిపోయింది.
ముల్కీరూల్స్‌కు వ్యతిరేకంగా జరిగిన నియామకాలను సవరించేవిధంగా 610 జీ. ఓ. లేదని స్పష్టం. అలాగే ప్రభుత్వానికి కాని రాజకీయ నాయకులకుగాని ఈ అక్రమ నియామకాల్ని సవరించే ఉద్దేశ్యం ఏమాత్రం లేదనేది స్పష్టం. ఇదే దోపిడీ, ఇంకా దోపిడీని చట్టబద్ధం చేయడమంటే. అయితే మరి దీనికి పరిష్కారం? ఇంకా ఇంతకాలం న్యాయంగా తెలంగాణా వాసులకు రావాల్సిన ఉద్యోగాల్ని ఇంకెవరో అనుభవించినందుకు నష్టపరిహారం ఏమిటి?

గైర్‌ముల్కీ నియామకాల్నిరద్దుచేసి, ఆ ఆ స్థానాల్లో కొత్తగా తెలంగాణా ప్రజలను మాత్రమే నియమించాలి. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అమలు జరిగేపనేనా?

ఉద్యోగావకాశాల్లోనే కాదు, విద్యావకాశాల్లో కూడా తెలంగాణా వాసులు దోపిడీకి గురైనారు.

తెలంగాణాప్రాంతంలో అక్ష్రాస్యత రేటు పెరిగింది అంటే దానికి కారణం నిజాం పాలననుండి హైదరాబాదు విముక్తమవ్వడమే కాని, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడడం ఎంతమాత్రం కాదు. హైదరాబాదు ప్రత్యేకరాష్ట్రంగా ఉన్నా కూడా అది జరిగిఉండేది. అయితే అధిక డిమాండ్ ఉన్న కోర్సుల్లో ఆంధ్రుల ఆధిపత్యం ఉన్నది. దీనిలో కూడా ఎలాంటి అడ్డూ అదుపూ లేదు.
ప్రైవేటు రంగాల్లో ఈ ఆధిపత్యం అనేదాన్ని ఆపడానికి సాధారణంగా ఎలాంటి చట్టాలు ఉండవు. అయినా రాష్ట్రాలు వేరుగా ఉన్నట్లయితే సహజంగా ప్రజలూ, ప్రభుత్వమూ కలిసి వాటిని నియంత్రిస్తారు. అందుకనే ఏ రాష్ట్రంలో అయినా ఇతర రాష్ట్రాలనుండి వలసలు ఉంటాయి కాని ఆధిపత్యం మాత్రం స్థానికులదే అవుతుంది. తెలంగాణా లోకి ఇంత పెద్దేత్తున వలసలు జరిగినాయి పైగా వారి ఆధిపత్యం ఇక్కడ కొనసాగుతున్నది అంటే దానికి కారణం ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటు. దీనికి పరిష్కారం విభజనే తప్ప మరేదీ కాదు.

ఇలా ఇన్ని రంగాల్లో ఆంధ్రావాసుల ఆధిపత్యం, దోపిదీ కారణంగా తెలంగాణా ప్రాంతంలో అభివృద్ధి తిరోగమనంలో ఉన్నది. అయితే ఈ దోపిడీ ఆర్ధికపరంగానే కాదు, సామాజికపరంగా కూడా జరిగింది.

సామాజిక దోపిడీ

ఈ ఆధునిక యుగంలో సమాజాన్ని అత్యధికంగా ప్రభావితం చేసేవి ప్రసార సాధనాలు. పత్రికలు, సాహిత్యం, పాఠ్యపుస్తకాలు, టీవీలు, రేడియోలు, సినిమాలు మొదలైనవి. ఈ ప్రసారసాధనాలన్నిట్లోను ఆంధ్రవాసులదే ఆధిపత్యం. అన్ని ప్రసారసాధనాల్లో ఉపయోగించేది ఆంధ్ర ప్రాంతపు భాష. విషయం ఆంధ్రావాసుల సంస్కృతిని, ఆచారవ్యవహారాల్ని, జీవన విధానాన్ని, తిండి, కట్టూ, బొట్టూ, భాషా, యాసల్ని ప్రతిబింబిస్తుంది. ఎక్కడైనా పొరపాటున తెలంగాణా భాష, యాస ఇతర విషయాలెమైనా కనిపించినా, వినిపించినా, అది ఆ ప్రాంతాన్ని అపహాస్యం చేయడానికే తప్ప మరొకటి కాదు.

ఆఖరికి పాఠ్యపుస్తకాల్లో కూడా ఆంధ్రభాషే. ఆంధ్ర సంస్కృతి, ఆంధ్రుల చరిత్ర చదువుకోవలసిందే. ఒకప్పుడు రాజులకాలంలో ప్రజల చరిత్ర, భాష, యాస, సంస్కృతి వెరసి సాంఘిక చరిత్ర, జానపదుల పాటలు, కథలు మొదలయిన మౌఖిక కళారూపాల ద్వారా మత్రమే కొద్దోగొప్పో తరువాతి తరాల వారికి తెలిసేది. లిఖిత రూపంలో సాంఘిక చరిత్ర ప్రజల సంస్కృతి మెరుగైన సమాజంకోసం వారి పోరాటాలు వటి వారసత్వం తెలిసే అవకాశం ఉండదు. తెలంగాణాలో మాత్రం రాజులు పోయినా ఆ పరిస్థితిలో మార్పు రాలేదు. అంతేకాదు సంస్కరణ పేరుతో తెలంగాణా భాషను, సంస్కృతిని, ఆచారవ్యవహారాలను పూర్తిగా రూపుమాపే దాడి జరుగుతున్నది.

ఇంతకుముందు లేని అత్యంత ప్రతిభావంతమైన ప్రసారసాధనాల ద్వారా తెలంగాణ వ్యతిరేక సాస్కృతిక దాడి విధ్వంసం పకడ్బందీగా జరుగుతున్నది. తప్పుడు ప్రచారంతో, వక్రీక్రణలతో ప్రజలను బ్రెయిన్ వాష్ చేయడం జరుగుతున్నది. 53 సంవత్సరాల నిర్విరామ దాడి తర్వాతకూడా తెలంగాణాప్రజలు తమ ఉనికిని, తమ ప్రత్యేకతను కోల్పోలేదంటే దానికి కారణం తెలంగాణా ఒక ప్రత్యేకమైన, భిన్నమైన జాతి కావడమే. దానికి ఇదొక నిదర్శనం. తరతరాల నుండి తమదైన సంస్కృతినీ, జీవనశైలినీ, పోరాటాల చరిత్రను, విష్వాసాలను, అచార వ్యవహారాలనూ కలిగిఉన్నది. తెలుగుభాషే మాట్లాడినా అది ఆంధ్రకంటె ఒక ప్రత్యేకమైన, భిన్నమైన జాతి. అదే తెలంగాణ గుర్తింపు. ఆంధ్రా తెలంగాణాల మధ్య 1956 నుంచి ఇప్పటివరకు జరిగింది కేవలం ఆంధ్ర వ్యాపారా విస్తరణ, రాజకీయ పెత్తనం, ఒక దోపిడీ సంబంధాల విస్తరణ. ఈ రెండు ప్రాంతాలు మాన్సింకంగ పరస్పర గౌరవంతో ఒక తల్లి బిడ్డలుగా వాత్సల్యం ప్రేమతో సమైక్యం కలేదు. మార్కెటు సమబందాలకేగాని పెళ్ళి సమబంధాల్లో ఇచ్చిపుచ్చుకోవడము, పనడగల్లో అచార వ్యవహారాల్లో కలిసిపోవడము ఎదుటివారిపట్ల ఆదరణ ప్రేమ ఇంతవరకు లేవు. తెలంగాణలో హిందూ ముస్లీముల మధ్య ఉన్న సాన్నిహిత్యము ఆంధ్రా తెలంగాణ వారి మధ్య కనిపించదు. ఈ మానసిక ఎల్లలను సర్హద్దులను మార్కెటు సమబందాలు శాసించటము వల్లనే ఒకే భాష మాట్లడేవారైనా కలయిక కృత్రిమంగా ఉండిపోయింది. ఆంధ్రా దోపిడీ తత్వమే ఈ కలయిక కొనసాగడానికి ప్రత్బంధకంగా ఉంది.

ఒకే భాష మాట్లాడే ప్రజలమధ్య ఆరొగ్యకరమైన్ సాంస్కృతిక సత్సంబంధాలు అభివృద్దిచెందేందుకు దోపిడిసమబమదాలను అరికట్టాల్సినందే.

హైదరాబాద్
తెలంగాణాలో జరిగిన వివిధరకాల దోపిడీకి హైదరాబాద్ మినహాయింపేమీ కాదు. ఇక్కడ కూదా అదే రకమైన దోపిడీ, దాడి కొనసాగుతూనే ఉన్నాయి. అయితే ఇక్కడి పరిస్థితి మిగతాజిల్లాల పరిస్థితికంటె కొంత భిన్నంగా ఉంటుంది. కాబట్టి దీనిగురించి ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించవలసి వస్తుంది.

హైదరాబాద్ నగరం 1956లోనూ, మరి ఇప్పుడూ దేశంలో ఐదవస్థానంలోనే ఉన్నది. రాజులు, పాలకులు తమ పరిపాలనా సౌలభ్యం దృష్ట్యాకాని మరే ఇతర కారణాల వలనకానీ దేశాన్ని, రాష్ట్రాన్ని, నగరాలను అభివృద్ధి చేస్తుంటారు. అందులో భాగంగానే బ్రిటిషువారు భారత దేశంలో అభివృద్ధి కార్యక్రమాలను చేపడితే, నిజాం నవాబులు హైదరాబాద్ ప్రాంతంలో అభివృద్ధి పధకాలను చేపట్టినారు. ఎవరు, ఎవరికోసం ఈ అభివృద్ధి చేసినా అది ప్రజల సొమ్ముతో, వాళ్ళ శ్రమతో మాత్రమే అది సాధ్యమవుతుంది. కాబట్టి ఆ అభివృద్ధి, ఆ నిర్మాణాలు, కట్టదాలు పూర్తిగా అప్రాంత ప్రజలకే సొంతం. అలా కాకుండా అదంతా ఆ పాలకులకో, ఆ పాలకుల సంబంధీకులకో మాత్రమే సొంతము అనడం మూర్ఖత్వానికి పరాకాష్ట.

ఆ రకంగా తెలంగాణా వాసులకు మాత్రమే సొంతమైన హైదరాబాద్ నగరాన్ని ఆంధ్రవాసులతో పంచుకోవాలనే ఆలోచన విడ్డూరమైనది. నచ్చింది కనుక అది నాదే అనుకోవడము న్యాయం కాదు. పోనీ అని ఇంట్లోకి రానిస్తే ఇల్లంతా నాదే అనడం అన్యాయమని తెలుగువారికి ప్రత్యేకంగా చెప్పాల్సిన అవసరం లేదు. ఏ మత గ్రంథాల్లోనైనా, రామాయణంలో కాని, చట్టాల్లో కాని దురాశ కారణంగా హక్కులు ఏర్పడవని ఉంటుంది.

అన్ని ఒప్పందాలను తుంగలో తొక్కి యదేచ్చగా భూఆక్రమణలు, ఉద్యోగాలలోనూ, ఇతర విషయాల్లో ఆంధ్రావాసుల దుశ్చర్యలు, అన్యాయాలు మొత్తం తెలంగాణాలో ఒకవిధంగా జరిగితే, హైదరాబాదులో ఈ దోపిడీలో ఎన్నో రేట్లు ఎక్కువగా అయినది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి ఇంతకాలమైనా హైదరాబాద్ ప్రజల జీవన ప్రమాణాల్లో పెద్దగా మార్పురాలేదంటేనే అర్ధమవుతుంది– ఇక్కడ జరిగిన అభివృద్ధి వలన ఈ నగరవాసులు ఏపాటి లాభపడ్డారో. న్యాయంగా హైదరాబాద్‌లోని అభివృద్ధి, పెట్టుబడుల వలన లాభం పొందవలసింది తెలంగాణా ప్రజలు. కాని సొమ్మొకరిది సోకొరిది అన్నట్టుగా హైదరాబాద్ నిర్మాణంలో ఎటువంటి పాత్ర లేని ఆంధ్రావాసులు ఈ నగరాన్నే కబ్జా చేసుకునే ప్రయత్నాలు చేస్తున్నారు. ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో విలీనమైనప్పటినుంచి రెంటు కంట్రోల్ చట్టాన్ని దురుపయోగించి హైదరబాదులోని వేలాది ఇళ్ళను లిటిగేషన్లోకి లాగి అణా చెల్లించకుండానే స్థానికులనుంచి లాక్కొన్నారు, చుట్టుపక్కల భుములను కబ్జా చేసుకొన్నారు.

ఆఖరికి మేము ముల్కీలమంటూ తెలంగాణావాసులు చెప్పుకొంటూ తిరిగకపోయినా మేము సెట్లర్లము అంటూ ప్రాంతేతరులు బాహాటంగా తిరుగుతున్నారు. వారికి వలసవాదుల ప్రచారము, ప్రోత్సాహము, ప్రోద్బలమూ దండిగా ఉన్నాయి. గుమ్మడికాయ దొంగలంటె భుజాలు తడుముకొన్నట్లుగా సెట్లర్ల ఫోరంలు వెల్సినాయి కూడా.  హైదరాబాదు కాలనీలలాగ మారిన వైనం ఎవరు గుర్తించవొద్దని సెట్లర్లు కూడా తెలంగాణకు అనుకూలం అనే కుట్ర నడుస్తున్నది.

హైదరాబాదీలు అంటే ముస్లింలనీ, హిందువులనీ ఇంకెవరో అనీ భేదాలేం ఉండవు. హైదరాబాదీలు భిన్నత్వంలో ఏకత్వానికి ప్రతీకలు. కొంతమంది స్వార్ధపరులు వారిని విభజించి లాభంపొందడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు కాని, హైదరాబాద్‌లో ఐకమత్యానికెలాంటి లోటు లేదు..

హైదరాబద్ నగరంలో ఇతర రాష్ట్రాలనుండి చాలామంది వ్యాపారులు పెట్టుబడులు పెట్టినారు. 1948లో నిజాము పాలన అంతమైనపుడుగాని, 1956లో ఆంధ్రప్రదేశ్ గా మారినపుడుగాని ఇక్కడి వ్యాపారస్తులకు పారిశ్రామికవేత్తలకు రాని ఇబ్బంది తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రమైతే ఆంధ్ర పారొశ్రామికవేత్తలకెందుకు? వ్యాపారము కేవలము లాభం కొరకే గాక రాజకీయ ఆధిపత్యంకోసం చూసినపుడె వ్యాపారస్తులకు రాజకీయ పరిణామాలతో ఇబ్బంది. ఆంధ్ర పెట్టుబడికున్న సమస్య అది. దానికి చరమగీతం పాడడము తెలంగాణ రాష్ట్రానికి తప్పనిసరి.
ఎవరు పెట్టుబడులు పెట్టినా దానికి కారణం ఆ ప్రదేశము, ప్రజలు అక్కడ ఉన్న సౌకర్యాలు, దానికి అనుకూలంగా ఉండడమే. అంతేకాకుండా తగిన లాభాలు వస్తాయన్న నమ్మకం ఉండడం ఇంకో కారణం. ఆ పెట్టుబడులవలన స్థానికులు కొంత లాభపడమనేది సహజం. కానీ లాభాలను ప్రజలకు అందించడమే లక్ష్యంగా ఎవరూ పెట్టుబడులు పెట్టరు. ప్రజలు కూడా కొంత లాభపడుతున్నారనే కారణంగా, నగరం పెట్టుబడిదారులకే అమ్మేయలనడము అవివేకం. కుట్ర కూడా.

హైదరాబాద్ నగరం భిన్న సంస్కృతుల మేలుకలయిక. ఈ మేలు కలయికను సాధ్యంచేసిన ఘనత ఈ నగరవాసులదే. ఇటువంటి హైదరాబాద్‌ను కబ్జా చేసుకుందామని, ఆధిపత్యం చెలాయిద్దామని ఆంధ్రావాసులు ప్రయత్నం చేయడం దోపిడీకి పరాకాష్ట. ఆ దోపిడీకి ప్రాంతీయులే వత్తాసు పలకడం అవకాశవాదానికి పరాకాష్ట. ఈ మోసాన్ని నగరవాసులు గుర్తెంచకపోయినా, గుర్తించి ఎదిరించకపోయినా ఇంతకంటె మూర్ఖత్వమో అమాయకత్వమో ఇంకొకటి ఉండదు.

తెలంగాణావాసులు తాము నిర్మించుకున్న నగరంవలన తాము లాభపడదామనుకోవడం సహజం. హక్కు కూడా. వారికి న్యాయంగా దక్కవలసిన అవకాశలను, జీవనోపాధులను, వ్యాపార ఉద్యోగ అవకాశాలను కొల్లగొడుతున్న ప్రాంతేతర ఉద్యోగస్తులను, వ్యాపారస్తులను శత్రువులగా చూడడము ఆత్మరక్షణే కాక మరొకటి కాదు.

అంటే స్థూలంగా చెప్పాలంటే హైదరాబాదీలకూ తెలంగాణ కావాలి, అదీ సెటిలర్లు లేని తెలంగాణ కావాలి అని ప్రజలు అనుకొంటున్నారు. కొందరు నాయకులు మాత్రం ఊగిసలాడుతున్నారు. ఒకరోజు ఆంధ్రా వాలే భాగో అని మరొక రోజు సెట్లర్లతో సహజీవన యాత్ర అంటూ నాటకాలాడుతున్నారు. నేటి పార్టీల చర్చల్లో సెట్లర్లు తెలంగాణ విషయంలో స్పష్టత లోపించడమో అవకాశవాదమో ఉందని అనుకొనేవారు నిరుత్సాహంగా ఉన్నారు.
1969లో తెలంగాణా ఉద్యమం ఉవ్వెత్తున సాగినపుడు ఆంధ్ర గోబాక్, ఇడ్లీ సాంబార్ గోబాక్ నినాదాలుండే.  మరి అప్పుడూ ఇప్పుడూ దోపిడీ ఒక్కటే సమస్యకు కారణమైనప్పుడు మరి నినాదాలెందుకు మారిపోయినాయి? అని అడిగేవారూ ఉన్నారు. ఎందుకు ఎవరి ప్రయోజనాలకొరకు “ఆంధ్ర గోబాక్” నినాదం తుప్పు పట్టుతున్నది. సమస్య వేరు కానప్పుడు ఆ సమస్యకు పరిష్కారమూ వేరు కాజాలదు. ఆకలి వేసినవాని ఆకలిని తీర్చగలిగేది ఆహారమేకాని, బంగారు నాణాలు ఇనుప నాణాలూ కావు.

భూకబ్జాలు
తెలంగాణాలోని భూములు అన్యాక్రాంతం కాకుండా తెలంగాణావాసులకే సొంతమై ఉండేందుకు గాను పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలో తెలంగాణా రీజనల్ కమిటీని ఏర్పాటు చేసినారు.  పెద్దమనుషుల ఒప్పందంలోని అన్ని ఒప్పందాల్లాగే ఈ రీజనల్ కమిటీ నామమాత్రపు కమిటీగా కొంతకాలం కొనసాగి ఆ తరువాత రద్దు చేయబడింది.

తెలంగాణా ప్రజలు భయపడినంతా అయ్యింది. భూకబ్జాలు యదేచ్చగా కొనసాగినాయి. ఇక వలసలు మిగతా ఇతర రాష్ట్రాలనుండి హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలోకి జరిగిన వలసల వలె ఏదో కొన్ని కుటుంబాలుగా కాక పల్లెలుగా వలసలు మొదలయినాయి. అంటే తెలంగాణాలో గుంటూరు పల్లె వంటి ఆంధ్రా పల్లెలు వలసినాయి. ఇక హైదరాబాద్‌లో ఏకంగా కాలనీలే వెలసినాయి. వివేకానందనగర్ కాలనీ, శ్రీనగర్ కాలనీ, బంజారాహిల్స్, జూబ్లీహిల్స్ ఇట్లా పేర్లు చెప్పుకుంటూ పోతే పెద్ద లిస్టే తయారవుతుంది. ఇవన్నీ అక్రమ కబ్జాలే.

ఇప్పుడు తెలంగాణా నాయకులు తెలంగాణాలోని సమస్యల కోసం పోరాడి తెలంగాణావాసుల సపోర్ట్‌ను సంపాదించుకోవడం మానేసి, సెటిలర్ల వెనక పడ్డారు. సెటిలర్లు ఎక్కడికీ వెళ్ళవలసిన అవసరం లేదని, వాళ్ళతోని మాకెలాంటి ఇబ్బందీ లేదనీ వారికి విన్నవించుకుంటున్నారు.

తెలంగాణావాసులకే చెందవలసిన తెలంగాణా భూములు కబ్జాలకు గురైతే చూసుకుంటూ ఊరుకోవడమే ఈ నాయకులు చేసిన తప్పయితే ఇప్పుడు ఆ కబ్జాలను సమర్ధించుకుంటూ ఇంకో పెద్ద తప్పు చేస్తున్నారు. అది సరిపోనట్టు దానికి తెలంగాణా ప్రజలనే మద్దతు ఇవ్వమంటున్నారు. ఇంకా ఇటువంటి నినాదాలతో తెలంగాణా ప్రజల సంస్యలను తీర్చే తెలంగాణా సాధిస్తాం అంటుంటే ప్రజలు ఈ డబుల్ గేం ఏమిటో అర్ధంకాక వెర్రిచూపులు చూస్తున్నారు. ఒకరో ఇద్దరో తేరుకుని ఇదేమిటని ప్రశ్నిస్తే, మన నాయకులని మనమే విమర్శించుకుంటే ప్రత్యర్ధులకి చులకనవుతామని చిలకపలుకులు పలుకుతున్నారు. మరి ఆ ప్రత్యర్ధులెవరో అది ఎవ్వరికీ అంతుపట్టని పదార్థం.

ఇతర జిల్లాల్లో హైదరాబాదులోనే కాదు. ఏజెన్సీ ఏరియాల్లో కూడా భూకబ్జాలు విరివిగా జరిగాయి, దానికి వ్యతిరేకంగా ఆదివాసీలు పోరాటం చేస్తునే ఉన్నారు. ఒకవేళ ఎవరయినా ఈ భూకబ్జాలకు వ్యతిరేకంగా మాట్లాడితే వాళ్ళ వెనుక రావడానికి వారూ సిద్ధపడతారు. ఆ దిశగా నాయకులెవరొ అడుగులేస్తున్నట్టు కనిపించదు. పైగా ఆ కబ్జాదారుల్లో తెలంగాణా నాయకులు కూడా భాగస్తులే కాబట్టి వాటిని క్రమబద్ధీకరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు.

తెలంగాణా నాయకులు
ఈ విధంగా అన్ని వర్గాల ప్రజలు దోపిడీకి ప్రత్యక్షంగానో పరోక్షంగానో గురయినారు. ఆ కారణంగానే తెలంగాణాలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలూ తెలంగాణా కోరుకుంటున్నారు. అదీ వారి సమస్యలను తీర్చే తెలంగాణాను కోరుకుంటున్నారు.
ఇలా తెలంగాణాలోని అన్ని వర్గాల ప్రజలూ వారి వారి సమస్యల పరిస్కారం దృష్ట్యా ప్రత్యేక తెలంగాణ కోరుకుంటున్నట్లే మరో వర్గమైన తెలంగాణా నాయకులు కూదా తెలంగాణా కోరుకుంటున్నారు. వారికుండే కారణాలు వారికీ ఉన్నాయి. తెలంగాణాలో జరిగిన దోపిడీలో ఈ తెలంగాణా నాయకులలో చాలామంది భాగస్థులే కాబట్టి దోపిడీకి గురయిన వాళ్ళలో వీరు ఒకరు కాలేరు. కాకపోతే ఆంధ్రాలో వారికి చోటెలాగూ దొరకదు, ఇక తెలంగాణాలోని సమస్యల గురించో ప్రత్యేక తెలంగాణా రాష్ట్రం గురించో మాట్లాడకపోతే ఈ ప్రాంతంలో వారి ఉనికే ప్రశ్నార్ధకమయ్యే  ప్రమాదముంది. అందుకోసం వాళ్ళకి కూడా తెలంగాణా కావాలి. అట్లాగే ఇప్పటి వరకూ వారు పొందిన, పొందుతున్న లాభాలను వదులుకోవడం కూడా ఇష్టం లేదు. అందుకనే ప్రజలందరి దారిలో కాక దానికి పూర్తిగా వ్యతిరేకంగా ఏ సమస్యల పరిష్కారం, ఎవరికీ ఎలాంటి  న్యాయమూ జరగవలసిన అవసరం లేదు. మాకు భౌగోళిక తెలంగాణ చాలు అని నాయకులు అంటున్నారు. ఇంకా దాంట్లో ప్రజల్ని భాగస్థుల్ని కమ్మంటున్నారు. జై సెట్లర్, జై దోపిడీ కార్లు అంటూ, ప్రజలను వారితో కలిసి నడవమంటున్నారు. ఇదెక్కడి విడ్డూరం! అయినా సరే ఏదో ఒకరకంగా తెలంగాణా వస్తే తరువాత నిమ్మలంగా సమస్యలను పరిష్కరించుకుందామనే ఆశతో కొంతమది ప్రజలు కూడా నాయకుల అడుగులలో అడుగులేస్తున్నారు. కానీ ఇంకా చాలామంది జనం ఇందులో భాగం పంచుకోవట్లేదు. అందుకే ప్రజలదొక దారి, నాయకులదొక దారి అవుతున్నది. అలాకాక ఈ నాయకులు ప్రజల సమస్యల పరిష్కార దిశగా తెలంగాణా ఉద్యమాన్ని నడిపిస్తే అన్ని వర్గాల ప్రజలూ వారితో కలసి వస్తారు. నిజమైన ప్రళయాన్ని గుర్తుచేస్తారు. అంతేకాదు ఆ రకంగా అన్ని వర్గాల ప్రజలూ కలసివస్తే అందరికీ ఆమోదమైన ఒక కార్యచరణను రూపొందించుకుని, ప్రణాళికా బద్ధమైన ఉద్యమంతో మళ్ళొకసారి మోసపోకుండా తప్పకుండా మనదైన తెలంగాణాను సాధించుకోవడం కష్టసాధ్యమేమీ కాదు. అలాకాకుండా ప్రజల దారిలో కాక  నాయకులు ఇట్లాగే భౌగోళిక తెలంగాణ అంటూ మొండివైఖరిని అవలంబిస్తే వారి దారిలోకి ప్రజలు రారు. ప్రజల దారిలోకి నాయకులే రావలసి ఉంటుంది. అప్పుడే ఆ ఉద్యమం సఫలీకృతమవుతుంది. లేదంటే నాయకులు ఏకాకులు మాత్రమే అవుతారు.

తెలంగాణా పోరాటం ఎవరికి వ్యతిరేకం
ఏ పోరాటమైనా దానికొక ప్రత్యర్ధి ఉండడం తథ్యం. ఇంతకుముందు చెప్పుకున్నట్టుగా తెలంగాణా పోరాటం పెత్తందారీ వ్యవస్థకు, ఆధిపత్య ధోరణికి, దోపిడీకి వ్యతిరేకం. అంటే వీటికి కారణమైన వారినే ప్రత్యర్ధులుగా చెప్పుకోవచ్చు. తెలంగాణా నాయకులనే వారు కొందరు ఈ దోపిడీలో ప్రత్యక్షంగా భాగస్థులైతే, కొందరు పరోక్షంగా భాగస్థులు, మరికొందరు ఒట్టి ప్రేక్షక పాత్రను పోషించే వారు, ఇక ఏ కొందరో నిజంగా సమస్యను గురించి నిజాయితీగా మాట్లాడేవారు. వారుకూడా చాలావరకు సామాన్యప్రజల్లా అణచివేయబడతారు లేదా ఏమీ చేయలేక నిస్సహాయతతో చతికిలబడతారు. ఇంకొందరు ఇట్లాంటి వారితో కలవడం ఇష్టం లేక దూరంగా ఉంటుంటారు. ఇక్కడ ఒక్కవిషయం చెప్పుకోవాలి. చెడ్డనాయకుల వలన ప్రజలకెలాగు నష్టం కలుగుతుంది. అయితే మంచి చేయగల సత్తా ఉండి చేయడానికి కావలసిన ధైర్యం ఉండి, చేయాలన్న తపన కూడా ఉన్న నాయకులు ప్రజల్లోకి రాకపోవడం వలన ఆ ప్రజలు ఇంకా ఎక్కువ నష్టపోతారు.

అందువలన ఉద్యమం ఎవరికి వ్యతిరేకం అనే విషయం సాధారణంగా నాయకుల నోటినుండి వెలువడడం కష్టం. కానీ సమస్యను సరిగ్గా అర్ధం చేసుకుంటే, అప్పుడు ప్రజలు ఎవరికి వ్యతిరేకం అనేది, వారేం ఆశిస్తున్నారనేది సులభంగానే అర్ధమవుతుంది.

తెలంగాణా రాష్ట్ర ఏర్పాటుతో సమస్యలు తీరిపోతాయా?
తెలంగాణా నాయకులు చెప్పినట్లుగా భౌగోళిక తెలంగాణా మాత్రమే ఏర్పడితే ఏ సమస్యలు తీరవు. అంటే ప్రజలకు కావల్సిన తెలంగాణా కాదు, నాయకులకు కావల్సిన తెలంగాణా సిద్ధిస్తుంది. ఆ తర్వాతైనా నాయకులు వివిధ వర్గాల ప్రజల సమస్యలను, సమస్యమూలాలను గమనించి, ఆ సమస్యల పరిష్కార దిశగా అడుగులు వేస్తే ఏమన్నా ప్రయోజనముంటుంది. కానీ అది జరిగేపనేనా? ఏమో! ఒకవేళ అది జరుగుతుంది అనుకున్నా సహజంగానే నాయకుల అడుగులెప్పుడూ తడబడుతుంటాయి. ఎప్పటికప్పుడు అంటే విషయం చేయిదాటిపోకుండానే ఎప్పటికప్పుడు కళ్ళాలు వేసి సరైన మార్గంలో నడిపించే బాధ్యతను ప్రజలు, మేధావులు, ప్రసారసాధనాలు తీసుకోవాలి. కాని అది అయ్యేపనేనా? ఏమో? అయితే ప్రజలెప్పుడూ అప్రమత్తులై ఉండడం అత్యంత అవసరం.

ప్రజల భాగస్వామ్యం లేదా బాధితుల భాగస్వామ్యం లేకుండానే ఏదైనా సాధించొచ్చు లేదా సమస్యను పరిష్కరించొచ్చని ఎవరైనా అనుకుంటే అంతకన్నా హాస్యాస్పదమైన విషయం వేరొకటుండదు. అయితే ప్రజల సమస్యలను వాటి పరిష్కారాలను గురించిన ప్రస్తావన లేకుండానే వారి భాగస్వామ్యాన్ని ఆశించడమూ వెర్రితనమే అవుతుంది.

అందుకని నాయకులు ప్రజల భగస్వామ్యం లేకపోవడానికి వారి బలహీనతలైన తాగుడు వంటి వాటిని కారణాలుగా చూపడం వల్ల ఎవరికీ ఒరిగేదేం ఉండదు. పైగా ఈ బలహీనతలకి కారణం మళ్ళా వారి సమస్యలూ, ప్రభుత్య లోపభూఇష్ట విధానాలే అనే విషయమూ మర్చిపోవద్దు. అంతేకాదు ఈ బలహీనులే ఒకప్పుడు భూస్వామ్య వ్యవస్థను ప్రపంచమంతా అబ్బురపడే విధంగా ఎదురొడ్డి పోరాడిన వీరులని కూడా మరవొద్దు. వీరంతా ఇప్పుడు చావచచ్చి పడివున్నారనే అపోహలు కూడా కూడవు. నాయకుల ద్వంద్వ వైఖరుల కారణంగా ప్రస్తుతం ప్రజల్లో అయోమయం  నెలకొని వున్న మాట నిజమే కాని ఈ అంధకారం వీడకా మానదు, కొత్త ఆశలతో సరికొత్త వేకువ రాకా మానదు.

మళ్ళా ఒకసారి
పెల్లుబికింది తెలంగాణలో
ఆత్మహత్యల పర్వం

టపా టపా పిట్టల్లా రాలిపోతున్నారు
తెలంగాణలో ప్రజలు
ఏ నాయకుడు ఏమి చేసినా
తృణప్రాయంగా ప్రాణాలర్పించేందుకు
జనాల పోటి పందాలిక్కడ
ఒకరి ఓదార్పు యాత్రనాపితే
యుద్దభేరి మోగిస్తారిక్కడ
ఒకరి నిరాహార దీక్షనడ్డుకొంటే
అగ్నిగోళం ఈ నేలంతా
ఏ నాయకుడు యే మాటన్న
సునామియే ఈ నేలంతా
ఓ నేత ఆత్మాహుతి యత్నం చేస్తే
పదిమంది ఆత్మహత్యలకు సై ఇక్కడ
ఇదదనికాదు నాయకులు ఏం చేసినా
ప్రజలకున్నది ఆత్మహత్యలే
ఇపుడు నాయకుడింట్లో దుఃఖానికి
దేశమంతా పొర్లి పొర్లి ఏడ్వాలిక్కడ

అంటున్నారెందరో
ఆత్మహత్యలు కావివి హత్యలని
అవునవునంటూ వత్తాసుపలుకుతూ
అవి రాజకీయ హత్యలే
ఇంకా ప్రభుత్వ హత్యలే
అంటూ రంకెలేస్తున్నారు మరికొందరు

కానీ ఇదంతా నిజమేనని
పొరపాటున నమ్మేవు మిత్రమా
ఇవి హత్యలన్నది నిజమే కానీ
శత్రువులు చేస్తున్న హత్యలు కావు
ఇదంతా మిత్రులనే ముసుగేసుకున్న
మానవమృగాల పనేనన్న
సత్యం గ్రహించుమా మిత్రమా

మరీ అంత పెద్ద అభాండమా
అంటావేమో!
ఆశ్చర్యపోకు
ఇది తెలంగాణ
గడీలు రాజ్యమేలిన తెలంగాణ
సాయుధపోరాటంలో
దెబ్బతిన్న పులిలాంటి తెలంగాణ
ఇక్కడేదైనా సాధ్యమే

మళ్ళా ఇంకొక సాయుధపోరాటం
మొదలయ్యేవరకూ
దీనికంతం లేదు
ఇకనైనా మేలుకో మిత్రమా
నిజం తెలుసుకో నేస్తమా

మరొక గడిని కంటున్నది తెలంగాణ. కూలిపోయిన గడి మళ్లీ మొలుస్తున్నది. గడి కోటగోడలు బద్దలు కొట్టింది తెలంగాణ. అరవై ఏళ్ల కిందటి మాట. తట్టు ఆరామ్ కుర్సీ.. తక్తు బల్ల.. కండ్లద్దాలల్ల నుంచి కిందకి మీదికి చూసే పట్వారీ, పటేల్‌లు. మీసం మెలేసే దొరల గడీలు కూల్చింది తెలంగాణ. వీర తెలంగాణ విప్లవ పోరాటం. వేల మంది ప్రాణాలను బలిచ్చిన తెలంగాణ. గడిని నేలమట్టం చేసింది. కానీ.. తెలంగాణలో ప్రజారాజ్యం రాలేదు. తెలంగాణ వెతుకులాడిన ఆత్మ దొరకలేదు.

అది పరాయిదై పలవరించినప్పుడు, ఎవరో ఎక్కి తొక్కినప్పుడు ఊపిరాగిన క్షణాలను, కాగడాలా మళ్లొకసారి వెలిగించింది తెలంగాణ. పోలీసు చర్య. కూలిన గడి మళ్లీ మొలిచింది. దొడ్డి కొమరయ్య, బందగి, చాకలి ఐలమ్మల వారసులెవరు? వారెక్కడ? పలుగులు, పారలు, బర్మార్లు, బందూకులు పట్టిన తెలంగాణ సాయుధ పోరాట వీరుల వారసులేమయ్యారు? నిజాం గడికి.. గ్రామాల్లో కోటలు కట్టిన జాగీర్దార్లు, దేశ్‌ముఖ్‌లు.. ముఖాలు మార్చుకుని, రూమీటోపీలు, గాంధీ టోపీలయి మళ్లీ తెలంగాణల గడి మొలిచింది.

నిట్టనిలువునా.. కాపోతే అది మరింత మెరిసిపొయ్యే గడి. ప్రజాస్వామ్యం గడి. విశాలాంధ్రలో ప్రజారాజ్యం వస్తుందనుకుంటే వలసల రాజ్యం స్థాపించింది ప్రజాస్వామ్యం. కొలువులు తన్నుకుపొయ్యారు. కోటలు కట్టారు. తన ప్రాంతంలో తాను పరాధీన అయినప్పుడు నలభై ఏళ్ల కింద లేచి నిలబడింది తెలంగాణ. సాదాసీదా రైతు కుటుంబాల నుంచి ఎదురీది ఎక్కివచ్చిన పిల్లలతో నిండిన యూనివర్సిటీలు, కాలేజీలు, కార్ఖానాలు ప్రత్యేక రాష్ట్రం కల కన్నవి. ఆ కలను చిదిమేసింది ప్రజాస్వామ్య గడి. తెలంగాణ అప్పుడొక ఘనత వహించిన పోలీసు మ్యూజియం.

navya. నానాజాతి పోలీసుల అడ్డా. బీహార్ సాయుధ బలగాలు, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు, మలబారు స్పెషల్ పోలీసు, ఉత్తరప్రదేశ్ సాయు« ద పోలీసు, జమ్మూకాశ్మీర్ మిలీషియా, గూర్ఖా, మరాఠా సాయుధ బలగాలు.. విశాలాంధ్ర ప్రజాస్వామ్యం.. మున్నూ టా డెబ్బై మంది ప్రాణాలను బలిగొని.. కూలగొట్టిన, బద్దలుకొట్టిన గడీలను మరోసారి పునః ప్రతిష్టించింది.

మనసు, అది కలత చెందినప్పటి భావోద్వేగము, కళ్ల ముందరి పచ్చి అన్యాయాలకు మసిలిన ఆవేశ, ఆక్రోశాలతో ఎగరేసిన తెలంగాణ పతాకలయిన విద్యార్థులు, జీవోల మాయామర్మాల్లో చిక్కు దారపు ఉండలను కనిపెట్టి తెలంగాణ ఆగమై పోతుందనుకున్న ఎన్జీవోలు, నిరుద్యోగులు.. అప్పుడే గడ్డాలు మొలిచిన పసిరేకల పిల్లలు నడిపిన ఆ ఉద్యమమూ.. ప్రజాస్వామ్య గడీ లో.. రాజకీయ దొరలు ఆక్రమించుకున్న గత చరిత్ర.

వైట్‌హౌస్ కోటలోంచి వచ్చిన అతను చెన్నారెడ్డి కావొచ్చు… నిజాం తొత్తు. దేశ్‌ముఖ్‌లు, జాగీర్దార్ల వారసుడు కావచ్చు. అతను ప్రజాస్వామ్య గడీలో గాంధీ, లేదా నెహ్రూ టోపీ ధరించిన కాంగ్రెస్ నేతా కావొచ్చు. చివరికి గడి మళ్లీ నిలిచింది. కానీ.. తెలంగాణ కదా.. గాయపడిన ప్రతిసారీ.. ఓడిపోతున్న ప్రతిసారీ.. కూలిపోతున్న ప్రతిసారీ.. కొన్ని కన్నీళ్లు.. అనంత త్యాగాలు.. కొంత నెత్తురూ ప్రవహించే వారసత్వం. తెలంగా ణ నక్సల్బరీ అయింది. గడీలు మళ్లీ బద్దలయినయి. పారిపోయింది దొరతనం.

తక్తు బల్లలు విరిగిపోయినయి. ఆరామ్ కుర్చీలు చిరిగిపోయినయి. గడీల గుడ్లగూబ కూసింది. గోడల్ల పచ్చటి మొక్క సూర్యునికేసి నిటారుగా చూసింది. కత్తుల కోలాటం.. త్యాగమెవరిది? పోరాటమెవరిది? పోరాడేవాడిదే ఎర్రజెండా.. తెలంగాణ మళ్లీ లేచి నిలుచున్నది. కల్లోలమయింది. కల్లోలితమయింది. ఆలివ్‌గ్రీన్ ఆయు«ధ ధారి.. తెలంగాణకు విముక్తి ప్రసాదించే విప్లవ యోధుడయ్యాడు. కాలం మారింది. దొరల కాళ్ల కింద నేల కళ్లలో చిమ్మిన కాలం. గడీలకు అగ్గి, నీళ్లు బంద్. కాలం కడుపుతో ఉండి విప్లవాన్ని కన్నది.

మళ్లీ ప్రజాస్వామ్యం ప్రవేశించింది. చరిత్ర రెండోసారీ.. మరోసారీ.. నెత్తుటి శిశువులను కన్నది. పందొమ్మిది వందలా నలభై ఎనిమిది.. పందొమ్మిది వందలా అరవై తొమ్మిది.. పందొమ్మిది వందలా.. డెబ్భైలు.. గడి కూలినట్టే కూలింది. పాటగాడు పరివ్యాప్తమైన నేలంతా పచ్చని భూములు నవ్వినయి. భాగో.. దొరా.. భాగో.. కాలం మారింది. తెలంగాణ విముక్తి జరగనే లేదు. ప్రపంచమే రూపుమార్చుకున్నది. అమెరికా అంతటా వ్యాపించింది. మార్కెట్ మంత్రజపం ఆసియానూ కమ్ముకున్నది.. కాలం మారింది.

భూములు పోతేనేం.. జాగాలు పోతేనేం.. గడీలు కూలితేనేం.. పల్లె వేరు మూలాలు తెగితేనేం.. సింగేసి ధోతి కట్టిన దొర.. పట్నంల కాంట్రాక్టరయ్యాడు.. బ్రాందీ షాపు యజమాని అయ్యాడు. ఎకరాలు వదిలిన దొర గజాలు, మూరల లెక్కన రియల్ వ్యాపారయిండు. షానిగయిండు దొర. గెట్ల మీద మీసం మెలేసిన దిష్టిబొమ్మ.. ఇప్పుడు పట్నంల గడీ కట్టింది. అది కొత్త గడి.. తెలంగాణల మళ్లీ గడి మొలిచింది.

అది నాజూగ్గా ఉంది. తట్టు కుర్చీ.. తక్తు బల్ల స్థానంలో రెగ్జిన్ కుట్టిన షోకులాడి కార్పొరేట్ కుర్చీ.. ముందర తళతళలాడే బిజినెస్ మేజాబల్ల.. కుర్చీ ఒదుగుతున్నది.. తిరుగుతున్నది… తెలంగాణ మారలేదా? తెలంగాణకు ఏమీ ఒరగలేదా? కానీ.. రాజకీయము, ఆర్థికము, సామాజికము, సాంస్కృతికము.. సమ న్యాయము.. అన్నీ పద్ధతులు మారిన, రూటు మారిన, రూపు మారిన దొర గడీల నిర్మాణం చట్రంలోనే ఉన్నప్పుడు.. ఏమి మారింది తెలంగాణ.. పద్నాలుగేళ్ల కిందట, పాటగాడు.. ఆటగాడు.. బుద్ధిజీవి.. కడుపు మండిన మాజీ విప్లవకారుడు.. విద్యార్థి.. కవి.. జర్నలిస్టు.. తెలంగాణ మీద పావురం ఉన్న ప్రతివాడూ.. ఉద్యోగి.. ఉపాధ్యాయుడు.. ఆచార్యుడు.. మళ్లీ ఒకసారి.. మళ్లీ మళ్లీ ఒకసారి.. తెలంగాణ పతాక నెత్తుకున్నాడు.. మలి తెలంగాణ చరిత్రకు తొమ్మిదేళ్లు కాదు.. పద్నాలుగేళ్లు.. భువనగిరి, వరంగల్లు.. చరిత్రను గడీ కమ్మేసింది.

గడీ మబ్బులో.. గడీ ముసురులో చరిత్ర.. మళ్లీ పోరాటం మొదలయింది. చరిత్రలో కవి, గాయకుల చిరునామా ఎక్కడ. ఫుట్‌పాత్ నుంచి ఫుట్‌పాత్ దాకా.. పై కప్పు లేని గుడిసెల నుంచి గుడిసెల దాకా.. జీవితం ప్రారంభమైన కాన్నుంచి.. మళ్లీ అంతమయినదాక.. మూడు విప్లవాలు.. తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం.. ప్రత్యేక తెలంగాణ పోరాటం.. నక్సల్బరీ రైతాంగ పోరాటం.. ఇప్పుడిక నాలుగో విప్లవం.. పోరాడిందెవరు?

ప్రాణమిచ్చింది ఎవరు? అనిశెట్టి రాజ్‌కుమార్.. నువ్వివ్వాళ్టికి మాత్రమే చివరివాడివి.. మలి పోరాటంలో శ్రీకాంత్ చారి మొదటి వీరుడు.. గడి మాటలు మాట్లాడుతూ ఉంటుంది. అదొక డెమొగాగీ.. వదరుబోతు.. తలలు నరుక్కుంటుంది. చస్తానంటుంది. కానీ గడి.. నిట్టనిలువునా పెరుగుతూ ఉంటుంది. ఆర్ట్స్ కాలేజీలో లాఠీలు, బుల్లెట్లు మింగిన పిలగాడెక్కడ? వాడి త్యాగానికి గడి పెట్టుబడి పెట్టినట్టు బొంకుతున్నది. గడి లక్షణం. గడి ఆధిపత్యం. గడిదే రాజ్యం.. బతుకమ్మలాడిన వాళ్లెక్కడ?

రోడ్డు మీద బట్టలుతికిన వాళ్లెక్కడ? బాడిసె చెక్కిన వాళ్లెక్కడ? ఉద్యమ పతాకం ఎత్తిన వాళ్లెక్కడ? ఎవరిది చిరునామా? ఎవ్రీ బడీ క్లెయిమ్స్.. నెత్తురు చిందించిన వాడి త్యాగం.. నిలువు నిలువునా కాలిపోయిన వాడి త్యాగం. గడి మళ్లీ.. మెరుగు పెట్టుకున్నది.. ఇప్పుడిక తెలంగాణ కోసం ఆంధ్రలో యాత్ర చెయ్యాలా? అంతర్యుద్ధాన్ని డిసెంబర్ తర్వాత ప్రారంభించాలా? అప్పుడప్పుడు తల నరుక్కోవాలా? శ్రీ కృష్ణ కమిటీ ముందు మోకరిల్లాలా? జగన్‌కు అడ్డు తగలాలా? జూ.ఎన్టీఆర్ సినిమా అడ్డుకోవాలా?

ఎజెండా గడిది.. పాటించడం ప్రజ లది.. అరుణాచలం చెబుతాడు.. అనంత జనం పాటిస్తారు. కానీ.. తెలంగాణ కదా.. అది ఇవ్వాళ్లే కాకతీయ యూనివర్సిటీలో గవర్నర్ ప్రసంగానికి అడ్డం పడి అరెస్టయిన అయిదుగురు తెలంగాణ పిల్లలను పదే పదే కంటుంది. రూపం మార్చుకున్న గడీలను బద్దలు కొట్టందే తెలంగాణ రాదు.. గడీలు బద్దలు కొడదాం.. ఫుట్‌పాత్‌గాళ్లు.. పేదరికంలో వికసించిన వజ్ర పుష్పాలు.. త్యాగాల సాలుబోసిన యాదయ్యలను తెలంగాణ కంటూ ఉన్నంతకాలం.. ఇదొక రుద్రభూమి. తెలంగాణలో గడీలు కూలే కాలం కోసం.. తెలంగాణ కోసం.. పలవరిస్తూ.. కలవరిస్తూ..
(నా సహాధ్యాయి.. చిరకాల మిత్రుడు ఎం.భరత్ భూషణ్‌కు ప్రేమతో..)
source : aandhrajyothy 22 may 2010

T-issue: Govt lacking political will

A Political Issue Has Been Reduced To Law & Order Problem By The Rulers

TIMES NEWS NETWORK

Hyderabad: If the separate Telangana issue has divided public opinion vertically, the manner in which the student agitation is being countered by the government has unified opinion — the government has failed miserably in handling what is largely a political problem.

Observers note the state is not looking at resolving the issue politically but has instead pushed the police to cow down the ‘T’ agitators. Osmania University may not have turned into a war zone if the state had not taken refuge in the police lathi, they assert.

On Saturday, around 20,000 police personnel, including paramilitary forces, were deployed in the city to scuttle the ‘Chalo Assembly’ call given by T supporters. The assembly area was cordoned off throwing city traffic out of gear. Analysts appalled by the huge police presence wondered if the city was facing a ‘terror attack.’

”Police forces should be used to regulate when necessary. But this is an excessive police presence and show of strength,’’ says V S Krishna of Human Rights Forum.

While a city-based entrepreneur considers police presence important to protect public property and the common man during agitations, he wonders what the fuss is about. “Can a few thousand students campaigning from a university campus achieve separate Telangana? It is too political a demand. Why is it being taken so seriously,’’ he asks.

News portals on Saturday had netizens commenting furiously as to where the political leaders were when the young Class X student immolated himself on Saturday. “The situation is aggravated because students have lost trust in the government, which knows nothing apart from using brutal force,’’ says sociologist Bharath Bhushan, who has authored a book on Telangana. “The assembly has been ghearoed on many occasions in the past but never before has this kind of force been used,’’ he adds.

While the government should act like the house elder and resolve issues, here it has failed to do so is the common perception. Politicians, say observers, have used students asking them to blow cold initially only to instruct them to step up the agitation later. Now, that they are all agitated, the party has left them to fend for themselves.

Kukatpally resident and businessman D Venu Gopal who is for a united Andhra says that he is surprised that nobody is talking about the academic year. “It is mid-February and there is no talk about examinations,’’ he says, adding that the campus cannot be used as a field for political battles.

But B V P Rao, former bureaucrat and home secretary of Assam, says that universities are also meant for political lessons. “I lost two-and-a-half years in 1969,’’ he says. “There is helplessness setting in at OU and the political system is to blame for it. Still, it is to the student’s credit that they have kept this movement non-violent,’’ says Rao, who had taken part in the 1969 agitation, which was comparatively much more violent.

But those like Bharath Bhushan say using OU campus as the centre of the agitation is not fair. “Making a campus as the only centre is not fruitful because it is bearing the entire burden. The agitation has to be more widespread,’’ he says.

Nevertheless, some like Dr Veera Prasad, CEO, Nellore Medical College, believe that given the frustration among students the government is right in not taking any chances.

Source: Times of India, February 21, 2010.

–తాడిగిరి పోతరాజు

పది నెలలుగా తెలంగాణ గడ్డపై ప్రత్యేక తెలంగాణ నినాదాలు ప్రతిధ్వనిస్తున్నాయి. ఇది ప్రజాఉద్యమం కాదని, కేవలం ఆందోళన, అలజడి మాత్రమేనని బ్రహ్మానందరెడ్డి రాష్ట్రప్రజలను కేంద్రప్రభుత్వాన్ని ఇన్నాళ్ళుగా పెడదారులు పట్టించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నారు. ఇది కొందరు సంఘవిద్రోహులు జరుపుతున్న గుండాయిజం అని దీనికి అసంతృప్తి చెందిన కొందరు తెలంగాణ కాంగ్రెస్ వాదులు నాయకులని కూడా ఆయన వక్రభాష్యం చెప్పుతున్నారు. పై పెచ్చు తెలంగాణ సమస్య శాంతి భద్రతల సమస్య మాత్రమేనని, రాజకీయ సమస్య కాదని, ప్రజలను మభ్యపెట్టడానికి ప్రయత్నించి చివరికి విఫలుడయ్యారు. ఇప్పటికీ “పరిస్థితులు అదుపులో నున్నాయని– ప్రభుత్వం గట్టి చర్య తీసుకుంటుందని” చెప్పి తన అవివేకాన్ని, అసమర్ధతను ప్రదర్శించుకుంటున్నారు. దీనికి చెన్నారెడ్డి గాని ఇంక ఏ అసంతృప్తి చెందిన కాంగ్రెస్ సభ్యుడుగాని నాయకుడు కాదు.

ఇది విద్యార్థుల నేతృత్వంలో నిర్వహింపబడుతున్న ప్రజా ఉద్యమం. ఇది ప్రజా ఉద్యమం కాబట్టే ఇన్ని నెలలుగా పోలీస్ కాల్పులను నిషేధపు టుత్తర్వులను, కర్ఫ్యూలను ధిక్కరించి ముందుకు పోతోంది. ఆర్ధిక అసమానత, ప్రాంతీయతత్వం, పాలక వర్గపు నియంతృత్వ ధోరణులు మొదలైన విషయాలు, గత 12 సంవత్సరాలుగ తెలంగాణ పౌరుల హృదయాలలో పెరుగుతున్న అసంతృప్తి, అసహాయస్థితి నేటి ఈ ప్రజావెల్లువకు కారణాలు.

ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నిర్మించుకొని ఒక దశాబ్దం గడచి మరొక దషాబ్దిలో అడుగుపెట్టిన ఈ స్వల్ప కాలంలోనే తెలుగు సోదరుల ఇల్లు పగుళ్ళు చూపింది. ఇంత త్వరగా విచ్చిన్నమయిన ఈ ఐక్యతకు చారిత్రిక, సాంస్కృతిక, రాజకీయ, ఆర్తిక కారణాలు ఎన్నోఉన్నాయి. విభిన్నమైన ఈ అంశాలాను పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా ప్రస్తుత సంక్షోభానికి ఏ పరిష్కారమార్గం వెదకినా అది నిలువదు. 

రెండు విభిన్న వ్యవస్థలు

నిజాం నవాబులనిరంకుశత్వంలో ఫ్యూడల్ పెత్తందార్లయిన “దేశ్ ముఖ్” ల పరిపాలనలో కొన్ని శతాబ్దాలుగా మగ్గిపోయినవారు తెలంగాణా ప్రజలు, వారి భాష ‘ఉర్దూ’ ఇది పాలకుల బాష కాబట్టి తెలుగు మాతృభాషగాకల తెలుగు సోదరులు కూడా ‘ఉర్దూ’నే మాతృభాషగా స్వీకరించారు. నిరక్షరాస్యులయిన తెలుగు వాళ్ళుకూడా ఈ రాజ భాష ప్రభావానికి లొంగిపోయి ‘ఉర్దూ’నే అనర్గళంగా మాట్లాడటం నేర్చుకొన్నారు. తత్ఫలితంగా తెలంగాణా ప్రాంతంలో మాట్లాడే తెలుగులో “సోంచాయిస్తున్నా: — ‘మతలబ్ ఏందీ’ — ‘జర్రా ఆగూ’ — ‘అంతా ఖుల్లా అయిపోయిందీ’ లాంటి శబ్దాలు కోకొల్లలుగా వినవస్తాయి. పరిపాలకుల ప్రభావం ఒక భాషకే పరిమితం కాలేదు.

మత విశ్వాసాలతో ముడిపెట్టుకొన్న హైందవ ఆచారాలు విస్మరిస్తే, వేషభాషలు, కట్టుబొట్టు, అలవాట్లు మొదలైన జీవన విధానాలన్నింటిలోను ముస్లిం సాంఘిక వ్యవస్థ తెలంగాణా సోదరులలో కనిపిస్తుంది. బానిసత్వంలోనున్న ఏజాతి కయినా ఈలాటి పరిణామం అనివార్యం.

ఇక అప్పటి ఆర్థిక వ్యవస్థ — అప్పుడున్న వర్గాలు రెండు మాత్రమే “అమీర్ – గరీబ్ ” (రాజూ- పేద). మధ్య తరగతి అస్పష్టంగా కనిపించేది. అయితే ఈ రెండు వర్గాల మధ్యా ఎంతో దూరం ఉన్నప్పటికీ అప్పుడున్న నైజాం రూపాయికి ఎంతో విలువ ఉండడం వలన అన్ని వర్గాలకూ సుఖమూ, సంతౄప్తీ కలిగాయి, కాని మత దురభిమానంతో భీతావహులైన తెలంగాణా సోదరులు ఆంధ్రులతో చేతులు కలపడానికి నిశ్చయించుకొన్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణకు ముందు బ్రిటిష్ వాళ్ళ బానిసత్వంలో నున్న కోస్తా ఆంధ్ర, రాయలసీమ జిల్లాలు ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో ఉన్నాయి. ఇంగ్లీషు రాజభాషగా గల ఈ వ్యవస్థలో పేద ధనిక వర్గాలేకాక మధ్య తరగతి ప్రజలు కూడా ఉన్నారు. స్వాతంత్ర్యం పిమ్మట తమిళ సోదరులు ఆంధ్రుల సొమ్ముతింటున్నారని, ప్రతిచిన్న విషయంలోను వారి స్వార్థపరత్వం, ఆధిపత్యం కనిపిస్తున్నాయని చీలిపోవటంకన్న వేరే గత్యంతరం లేదని ఆంధ్రులు అభిప్రాయపడ్డారు. తమ కోర్కెలను కేంద్ర ప్రభుత్వం దృష్టికి తీసుకొని రావటానికై సమ్మెలు, ఊరేగింపులు, ప్రభిత్వ ఆస్తిని కాల్చివేయడం లాంటి ఆయుధాలు ఉపయోగించారు. విశాలాంధ్ర ఏర్పడాలని పొట్టి శ్రీరాములు గాంధీజీ దేశానికి ప్రసాదించిన సత్యాగ్రహాయుధం చేపట్టారు. విశాలాంధ్ర ఉద్యమం విజయవంతమయింది. ఆ తర్వాత భాషా ప్రాతిపదికపై రాష్ట్ర పునర్వ్యవస్థీకరణ పేరుతో ముక్కోటి ఆంధ్రులను కేంద్రప్రభుత్వం ఆంధ్రప్రదేశ్ గా కలిపివేసింది. హైద్రాబాద్ రాజధానిగా సంక్రమించబోటొందన్న వెర్రి ఆనందంలో బళ్ళారిలాంటి తెలుగు జిల్లాలను ఇతర రాష్ట్రాలకు వదలివేసి హైద్రాబాద్ ప్రయాణం కట్టారు అంధ్రులు. పది సంవత్సరాల వరకు ‘ముల్కీ’ రక్షణలు కల్పిస్తామని, రాజధానిలో 1:2 నిష్పత్తిలో ఉద్యోగాలిస్తామని, ఉపముఖ్యమంత్రి పదవి నిస్తామని, ఇలాంటి మరోకొన్ని షరతులపై ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరించింది.

తెలుగు సోదరుల కొత్త వ్యవస్థ
ఆంధ్ర ప్రాంతం నుండి ఎందరో పారిశ్రామికవేత్తలు, వ్యాపారస్థులు వ్యవసాయదారులు ప్రవాహంలా తెలంగాణా వలస వెళ్ళారు. పెద్ద పెద్ద ‘కాపెటలిస్టులు ‘ రాజధాని చేరితే చిన్న చిన్న వ్యాపారస్థులు, కాంట్రాక్టర్లు జిల్లాలు, తాలూకాలు చేరారు. అన్నిటికన్న ముఖ్య విషయం తెలంగాణాలోని ధనిక వర్గంతో పోటీచేయగల మధ్యతరగతి ప్రజలు ఇక్కడికి వలసవచ్చి ఒక క్రొత్త వర్గాన్ని సృష్టించారు. ఎందరో ఆంధ్రోద్యోగులు అధికారులుగా, ఉన్నతాధికారులుగా తెలంగాణా చేరారు. సరిక్రొత్త ప్రభుత్వం స్థాపించబడింది.

మొదటి దెబ్బ
ఈ క్రొత్త ప్రభుత్వం తీసికొన్న మొదటి చర్య, అనాదిగా నైజాం పాలనలో అమలులోనున్న వేతనాలను రద్దు పరచి ఎంతో తక్కువ జీతాలను పొందే ఆంధ్ర ఉద్యోగుల స్కేళ్ళను అక్కడ అమలు పరిచింది. దీనివలన ఎక్కువగా నష్టపడినవారు ఉపాధ్యాయులు. ఆదిలోనే హంసపాదని పరిపాలనా యంత్రాంగానికి పట్టుకొమ్మలయిన గుమాస్తాలను, నాల్గవ తరగతి ఉద్యోగస్థులను, ఉపాధ్యాయులను తీవ్ర అసంతృప్తికి గురిచేసింది. ఇది తెలంగాణా సిబ్బందికి తగిలిన తొలి విఘాతం.

రెండవ దెబ్బ
రాజభాషగానున్న ‘ఉర్దూ’ను పూర్తిగా రద్దుచేసి దానిషానే ఇంగ్లీషు ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. ఆమూల నుండి ఈమూలకు నడచిన తెలంగాణా సిబ్బంది కలాలు ఈ మూల నుండి ఆ మూలకు అకస్మాత్తుగా నడవలేక పోయాయి. అరవసోదరుల సాహచర్యంలో బాగా ‘అంగ్రేజీకి’ అలవాటుపడిన ఆంధ్రుల కలాలకు ఆఫీసు నిర్వహణ ‘నల్లేరు పై బండినడక’లా అయిపోయింది.

ఆంధ్రా సోదరులు తెలంగాణా తమ్ముళ్ళను ‘సుపీరియారిటీ కాంప్లెక్సు’తో కించపరిచారేగాని ప్రేమాభిమానాలతో పని నేర్పలేదు. కొన్ని ఉదాహరణలు– “స్పెల్లింగు కూడా రాదేమయ్యా?– నోట్ పుటప్ చేయడం ఇంతేనా– ఇదే మా కెల్లయితే ఊస్టుచేసి పారేస్తారు.”  మొదలనినవి. ఈ ప్రాంతీయతత్వం అన్ని రంగాలలోనూ పాకిపోయింది. ఇది రెండవ విఘాతం.

ఈ మనఃక్లేశం కారణంగా తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉపాధ్యాయ సంఘమని, తెలంగాణ యన్. జి. ఓ. ల సంఘమని ఒకరు, ఆంధ్ర యన్. జి. ఓ. ల సంఘమని, ‘ఆంధ్ర ఉపాధ్యాయ గిల్డ’ని మరొకరు వేరు వేరు శత్రువర్గాలుగా ఉండిపోయారు. వీటన్నిటినీ ఆంధ్రప్రదేశ్ సంఘాలుగా మార్చవలసిన ఆవశ్యకతను కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏనాడూ గుర్తించలేదు. పైగా “డివైడ్ అండ్ రూల్” అన్న సూత్రాన్ని అక్షరాల పాటించిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఒక యూనియన్‌పై మరొక యూనియన్‌ను ప్రయోగిస్తూ తన పరిపాలనా సామర్ధ్యానికి తానే మురిసిపోయింది కాని రాష్ట్ర విచ్చిత్తికి దారితీసే విషపు గుడ్లను తామే పొదుగుతున్నామని ఆనాయకులు ఊహించలేదు.

సామాన్యుడి జీవితం
ఈ 12 సంవత్సరాల కాలంలో హైదరాబాద్ నగరం గుట్టలలోకి, అడవితుప్పలలోకి బహుముఖంగా శరవేగంతో ప్రాకిపోయింది. ఎన్నో సుందర భవనాలు, శ్రీమంతుల మేడలు ఆకాశంలోకి చొచ్చుకపోయి చంద్రునితో పోటీ పడసాగాయి. ఈ త్వరిత అభివృద్ధితో సమానాంతరంగా కనీస జీవితావసరర వస్తువుల ధరలు పెరిగాయి. 10 రూపాయల యింటి కిరాయ 50 రూపాయలకు పెరిగింది. 4 అణాలమ్మిన స్థలాలు 40 రూపాయలు పల్కాయి. విపరీతంగా పెరిగిపోతున్న మార్కెట్ ధరలు అందుకోలేక నిస్పృహ చెందారు పేద వర్గపు ముల్కీలు. పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందిన భాగ్య నగరంలోని అభాగ్యులందరూ నగరపు శివార్లలోకి నెట్టివేయబడ్డారు. 10 పైసలు విలువలేని ఇప్పటి రూపాయికి, 10 రూపాయలు విలువగల అప్పటి నైజాం’కొత్త’ లకున్న వ్యత్యాసాన్ని బేరీజు వేసుకోసాగాడు సామాన్య మానవుడు. అక్రమ లాభార్జన పరులు, దొంగనిలువ దారులు, చీకటి వర్తకుల కొమ్ముగాచే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం సామాన్యుడిని గుర్తించలేదు.

ఏమిటి మీ జవాబు?
ఎం. సుదర్శన్ రెడ్డి, M.A.

ఆంధ్రమాత ఆంధ్రమాత అని మోతబరులు మోసం చేస్తున్నారు
ఆంధ్రమాత భాషామాత కాని దేశమాత అని యెవరన్నారు?
ప్రాంతము చీలితే భాష మారుతుందని యెవరన్నారు?
పాత్రలు మారితే పాలు నీరౌతాయని యెవరన్నారు?

“త్రత్యేక తెలంగాణకై పోరాటం సాగించండి
ప్రాణాలర్పించైనా తెలంగాణమ్ము సాధించండి”

స్వార్ధపరిపూర్ణులగు నాయకులది కాదీ సందేశం
సోదరపూర్ణులగు వినాయకులది కాదీ సందేశం

మంటల మందారమాలలు వేసుకొని, యమునింటికి పయనమైన
విద్యార్థునిదీ సందేశం; సిద్ధార్థుని సందేశం, నిస్వార్థుని సందేశం

ముష్కరులు మీ పిల్లల వీపులపై నగారాలు మ్రోగిస్తున్నారు వినిపించలేదా?
గుండ్లు గండ్లుచేసి వేడిరక్తపు పిచ్చికారీలు చిమ్మిస్తున్నారు కనిపించలేదా?

ఒకతల్లి యొడి సామ్రాజ్యపు నవాబు
ఒకతల్లి చల్లని చూపులలో పెరిగిన బాబు
మీ బాబు, మీ బాబు, మీ బాబు ప్రశ్నిస్తున్నాడు
ఏమిటి మీ జవాబు? మరి ఏమిటి మీ జవాబు?

M. Bharath Bhushan

చెల్లని రాజీనామాలు
కిరాతక రాజకీయాలు కావివి,
ఆంధ్ర వలసవాదుల కుట్రలకు తలొగ్గిన
స్పీకర్ కుట్రనే ఇది ముమ్మాటికి.
“పనికిరాని రాజీనామాలిచ్చిన బోగస్ నాయకులని”
ముద్రవేసే లగడపాటీల కుతతంత్రాలనెండగట్టండి.
ఆత్మ హత్య చేసుకొన్న పిల్లల రాతల్లోని ప్రతి మాట
యముడికెలా అర్థమైననదీ మన నాయకుల రాజీనామాల్లో
ఒక్కమాటా స్పీకర్కు ఎందుకు అర్థం కానిదీ కనుక్కోండి.

ఆత్మహత్య తలపెట్టిన ప్రతి యువకుడెలా నెగ్గిందీ
నాయకుల ప్రతి పనికి వెయ్యి అడ్డంకులేందనడగండి.
రెండొందల యాభై ఆత్మహత్యలైనా
ఒక్క రాజీనామ నిలవకపోవడమేందో అడగండి.
తెలంగాణ నాయకుల రాజీనామాలు
ఒల్లెక్కల నాటకాలు కాదనీ ఊరూరా చెప్పండి!

రిజర్వేషన్లో సీటొచ్చిన విద్యార్థి ఫేలైన పరీక్ష కాదిది,
గొప్పగొప్పవాళ్ళకు ఎదురునిల్చి
ఎన్నికల్లొ గెలిచి నిల్చిన వీరాధివీరులు
స్వరాష్ట్ర సాధనకు దేనినైనా త్యాగం చేయగలవారూ
అవసరమైతే పదిసార్లు రాజీనామా పత్రాలివ్వగల ధీరులనీ,
మరోమారు నలుగురుకి తెలిసేలా చెప్పండి.
ఉద్యమం ఆగదు.
ఈసారి నిజమైన రాజీనామాలుంటాయి,
వాటి ఆమోదానికి ఏలేవారికి గడువులుంటాయి.
ఐనా ఏమీ జరగనపుడు రాజ్యాంగ సంక్షోభ కల్పనకు
తగిన వ్యూహాలు అగ్నిగుండ ప్రమాదాల హెచ్చరికలూ,
వాటిని నివారించేందంకు డెడ్ లైనులు ఒకటెనుకొకటుంటయ్.
ఉద్యమమింక ఆగదు
ఊరూరా వ్యాపించి మరింత తీవ్రతరమౌతుంది
మల్లా రాజీనామాలుంటాయి
ఆకాశం ఎర్రబారుతుంది ఈసారి.
ఈసారి కొత్త రాజీనామాలు దొరల్లా
తప్పుల్లేకుండా మచ్చల్లేకుండా,
హెచ్చరికల మాటున వంగివంగి
ఏలేవారికి చేసే దండాల్లా కాక,
శత్రువు కళ్ళల్లోకి సూటిగా గుచ్చుకొనే
చూపుల్లా వెలుగులు విరజిమ్ముతాయి.
విరమించేది లేదు మదర్ ఆఫ్ ఆల్ వార్స్.
అవసరమైతే  ఏ త్యాగానికైనా సరేనంటరు,
నాయకులు ఈసారి మేధావులను కనుక్కొని,
పనికొచ్చే రాజీనామాలనే రాస్తరు.
ఉద్యమం కొనసాగుతూనే ఉంటది.
ఎదో మండే చిదంబర కమిటీలు వచ్చినా,
సంతృప్తికరమైన టైముఫ్రేములున్న పక్షంలో,
రాజీనామాలను ఎత్తుగడగా వాపస్ తీసుకొన్నా,
ఉద్యమం ఆగదు.
ఆఖ్రి ధక్కా, ఇంక ఆపకండి.
విశ్రమించేది లేదు అలిసిపోయేది లేదు,
ఉద్యమానికి రాజీనామా లేదు.